Μια συζήτηση που καλλιεργεί αποδοχή, ενσυναίσθηση και ουσιαστική κατανόηση.
Τα παιδιά είναι από τη φύση τους περίεργα. Όταν συναντούν ένα παιδί με αναπηρία στο
σχολείο, στο πάρκο ή στην οικογένεια, συχνά έχουν ερωτήσεις. Αυτό δεν είναι αγένεια· είναι
ο τρόπος τους να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους.
Ο τρόπος που οι μεγάλοι απαντούν σε αυτές τις απορίες παίζει καθοριστικό ρόλο. Με
ειλικρίνεια και ήρεμη στάση, μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να αναπτύξουν σεβασμό
και κατανόηση για τη διαφορετικότητα, χωρίς φόβο ή αμηχανία.
Γιατί αυτές οι συζητήσεις είναι σημαντικές:
Τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο από αυτά που λέμε, αλλά και από τον τρόπο που στεκόμαστε
απέναντι στους άλλους.
Αν αποφεύγουμε τις ερωτήσεις ή αλλάζουμε θέμα, το παιδί μπορεί να συμπεράνει ότι η
αναπηρία είναι κάτι που «δεν πρέπει να συζητιέται».
Όταν, αντίθετα, μιλάμε ανοιχτά:
βοηθάμε το παιδί να καταλάβει ότι η αναπηρία είναι μέρος της ανθρώπινης
ποικιλομορφίας,
καλλιεργούμε αποδοχή,
ενισχύουμε την ενσυναίσθηση.
Πώς να μιλήσετε, ανάλογα με την ηλικία:
Προσχολική ηλικία (2–4 ετών)
Τα μικρά παιδιά χρειάζονται απλές και καθαρές απαντήσεις.
«Χρησιμοποιεί καροτσάκι γιατί τα πόδια του δεν περπατούν.»
«Φορά ακουστικό για να ακούει καλύτερα.»
Τονίστε και τις ομοιότητες:
«Όπως εσύ, έτσι κι εκείνο το παιδί αγαπά το παιχνίδι και τους φίλους.»
Παιδιά Δημοτικού (5–10 ετών)
Σε αυτή την ηλικία το παιδί μπορεί να κατανοήσει περισσότερα.
«Η αναπηρία σημαίνει ότι το σώμα ή ο εγκέφαλος κάποιου λειτουργεί διαφορετικά.»
Παραδείγματα:
«Όπως τα γυαλιά βοηθούν να βλέπουμε, έτσι κάποιοι άνθρωποι χρησιμοποιούν καροτσάκια
για να κινούνται ή συσκευές για να επικοινωνούν.»
Μπορείτε να εξηγήσετε:
«Μερικοί γεννιούνται με αναπηρία, άλλοι την αποκτούν αργότερα.»
Έφηβοι (11+)
Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορούν να συζητήσουν και κοινωνικές διαστάσεις.
«Το πρόβλημα συχνά δεν είναι η αναπηρία, αλλά τα εμπόδια που δημιουργεί το
περιβάλλον.»
Συζητήστε για:
δικαιοσύνη,
ισότητα,
συμπερίληψη.
Όταν το παιδί κάνει δύσκολες ερωτήσεις:
�� «Μπορώ να το κολλήσω;»
«Όχι, η αναπηρία δεν είναι κάτι που κολλάει.»
�� «Θα γίνει καλά;»
«Μερικές αναπηρίες είναι μόνιμες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν μπορεί να ζει
καλά ή χαρούμενα.»
�� «Γιατί φαίνεται διαφορετικός;»
«Όλοι οι άνθρωποι είναι διαφορετικοί — και αυτό είναι φυσικό.»
Πώς καλλιεργείτε την αποδοχή στην καθημερινότητα:
Διαβάστε βιβλία με ήρωες με αναπηρία.
Δείτε ταινίες με συμπεριληπτικά μηνύματα.
Μιλήστε ανοιχτά για όσα παρατηρείτε.
Ενθαρρύνετε τη γνωριμία και όχι την απόσταση.
Τι σημαίνει ένταξη
Η ένταξη σημαίνει:
• πρόσβαση στο σχολείο, στον χώρο εργασίας, σε καταστήματα, υπηρεσίες, χώρους ψυχαγωγίας και διασκέδασης
•ελευθερία μετακίνησης,
•ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση, στην εργασία, στην κοινωνία
•να παρέχουμε τα μέσα εκείνα που έχει ο κάθε άνθρωπος ανάγκη για να ζήσει με αξιοπρέπεια, να δημιουργήσει και να εκφραστεί
Όταν κάνουμε τον κόσμο προσβάσιμο για κάποιους, τον κάνουμε καλύτερο για όλους.
�� Θυμηθείτε
Δεν χρειάζεται να έχετε όλες τις απαντήσεις.
Αρκεί να έχετε διάθεση να ακούσετε και να μάθετε μαζί με το παιδί.
Με ειλικρίνεια και σεβασμό, το βοηθάτε να μεγαλώσει σε έναν κόσμο όπου όλοι χωρούν.
Τα παιδιά είναι από τη φύση τους περίεργα. Όταν συναντούν ένα παιδί με αναπηρία στο
σχολείο, στο πάρκο ή στην οικογένεια, συχνά έχουν ερωτήσεις. Αυτό δεν είναι αγένεια· είναι
ο τρόπος τους να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους. Ο τρόπος που οι μεγάλοι απαντούν σε
αυτές τις απορίες παίζει καθοριστικό ρόλο. Με ειλικρίνεια και ήρεμη στάση, μπορούμε να
βοηθήσουμε τα παιδιά να αναπτύξουν σεβασμό και κατανόηση για τη διαφορετικότητα,
χωρίς φόβο ή αμηχανία.
Τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο από αυτά που λέμε, αλλά και από τον τρόπο που στεκόμαστε
απέναντι στους άλλους. Αν αποφεύγουμε τις ερωτήσεις ή αλλάζουμε θέμα, το παιδί μπορεί
να συμπεράνει ότι η αναπηρία είναι κάτι που «δεν πρέπει να συζητιέται». Όταν, αντίθετα,
μιλάμε ανοιχτά, βοηθάμε το παιδί να καταλάβει ότι η αναπηρία είναι μέρος της ανθρώπινης
ποικιλομορφίας, καλλιεργούμε αποδοχή και ενισχύουμε την ενσυναίσθηση.
Στα μικρότερα παιδιά αρκούν απλές και άμεσες απαντήσεις, όπως ότι κάποιος χρησιμοποιεί
αναπηρικό αμαξίδιο επειδή τα πόδια του δεν περπατούν ή ότι φορά ακουστικό για να ακούει
καλύτερα. Παράλληλα, είναι σημαντικό να επισημαίνουμε και όσα έχουν κοινά με όλα τα
παιδιά, όπως η ανάγκη για παιχνίδι, φίλους και χαρά. Τα παιδιά σχολικής ηλικίας μπορούν να
κατανοήσουν περισσότερα, όπως ότι μια αναπηρία σημαίνει πως το σώμα ή ο εγκέφαλος
κάποιου λειτουργεί διαφορετικά. Μπορούμε να τους εξηγήσουμε ότι, όπως τα γυαλιά
βοηθούν κάποιους ανθρώπους να βλέπουν καλύτερα, έτσι και άλλοι χρησιμοποιούν
αναπηρικά αμαξίδια ή συσκευές επικοινωνίας για να κινούνται και να εκφράζονται. Είναι επίσης
βοηθητικό να γνωρίζουν ότι κάποιοι γεννιούνται με αναπηρία, ενώ άλλοι την αποκτούν στη
διάρκεια της ζωής τους. Οι έφηβοι μπορούν να προχωρήσουν ακόμη πιο βαθιά, συζητώντας
για τα εμπόδια που συναντούν οι άνθρωποι με αναπηρία, όπως οι χώροι χωρίς ράμπες ή οι
συμπεριφορές που αποκλείουν, και να καταλάβουν ότι πολλές δυσκολίες δεν προέρχονται
από την ίδια την αναπηρία αλλά από την κοινωνική οργάνωση.
Την ίδια στιγμή, είναι σημαντικό να δίνουμε προσοχή στη γλώσσα που χρησιμοποιούμε. Μιλάμε με σεβασμό για το άτομο, με τον ίδιο σεβασμό που θα δείχναμε σε οποιονδήποτε άνθρωπο.
Η αναπηρία είναι ένα μέρος της ταυτότητας ενός ανθρώπου, όχι το
σύνολό της. Όταν το παιδί κάνει δύσκολες ερωτήσεις, όπως αν μπορεί «να κολλήσει» την
αναπηρία ή αν κάποιος «θα γίνει καλά», είναι σημαντικό να απαντούμε με ειλικρίνεια, χωρίς
να δημιουργούμε φόβο: η αναπηρία δεν είναι κάτι που κολλάει και κάποιες αναπηρίες είναι
μόνιμες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ένα άτομο δεν μπορεί να ζει καλά ή να είναι χαρούμενο.
Αν ρωτήσουν γιατί κάποιος φαίνεται διαφορετικός, μια απλή απάντηση είναι ότι όλοι οι
άνθρωποι είμαστε διαφορετικοί και αυτό είναι φυσικό.
Η αποδοχή καλλιεργείται καθημερινά μέσα από μικρές πράξεις, όπως το να διαβάζουμε
βιβλία με ήρωες με αναπηρία, να βλέπουμε ταινίες που δείχνουν τη διαφορετικότητα με
σεβασμό, να μιλάμε ανοιχτά για όσα παρατηρούμε και να ενθαρρύνουμε τη γνωριμία αντί
για την απόσταση. Έτσι, τα παιδιά μαθαίνουν ότι όλοι αξίζουν σεβασμό και ισότιμη θέση
στον κόσμο γύρω τους. Η ένταξη αφορά την πρόσβαση στο σχολείο, την ελεύθερη
μετακίνηση και τις ίσες ευκαιρίες για όλους. Όταν ο κόσμος γίνεται πιο προσβάσιμος για
κάποιους, γίνεται καλύτερος για όλους.
Δεν χρειάζεται να έχουμε όλες τις απαντήσεις. Αρκεί να είμαστε πρόθυμοι να ακούσουμε και
να μάθουμε μαζί με το παιδί. Με ειλικρίνεια και σεβασμό, μπορούμε να το βοηθήσουμε να
μεγαλώσει σε έναν κόσμο όπου όλοι χωρούν.